కేంద్రం ప్రవేశపెట్టిన బడ్జెట్పై కాదు, రాహుల్ గాంధీ ప్రస్తావించిన పుస్తకంపై పార్లమెంట్లో దుమారం రేగింది.రాహుల్ గాంధీ పార్లమెంట్ లోవద్ద లద్దాఖ్, డోక్లాం ప్రాంతాల ప్రతిష్టంభన, సైనిక చర్యలు వంటి అంశాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. ఆర్మీ మాజీ చీఫ్ నరవణే తన పుస్తకంలో రాసిన విషయాలను రాహుల్ ప్రస్తావించగా, సభలో గందరగోళం నెలకొంది.రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగం మధ్యలో రాజ్నాథ్ సింగ్ అడ్డగించారు. రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయం ప్రకారం, పుస్తకంలోని సైనిక, భౌగోళిక అంశాలను ప్రస్తావించడం ప్రతిపక్షానికి పలు ప్రశ్నలు వేయడానికి వేదికగా మారింది. అయితే, సభలో అధికారపక్షం చేసిన స్పందనలు ఈ చర్చను మరింత ఉద్రిక్తంగా మార్చాయి.పార్లమెంట్ వేదికగా ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ చేసిన ప్రసంగం దేశవ్యాప్తంగా హాట్ డిబేట్కి దారితీసింది. జాతీయ రాజకీయ వర్గాల్లో దీని ప్రభావం సర్వత్రా అనుమానాస్పదంగా భావించబడుతోంది.
రాహుల్ గాంధీ 2020లో లద్దాఖ్, డోక్లాం ప్రతిష్టంభనలో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. చైనా సైన్యం భారత సరిహద్దుల్లోకి చొరబడుతోందని, ఆ సంఘటనల కారణాలు, వాటి భవిష్యత్తుపై ప్రభావం ఏంటనే అంశాలపై ప్రతిపక్ష నేతలు లోక్సభలో సూటిగా ప్రశ్నలు వేయడం, సభలో గందరగోళానికి కారణమైంది.రాహుల్ గాంధీ ప్రస్తావించిన అంశాల మూలం ఆర్మీ మాజీ చీఫ్ మనోజ్ ముకుంద్ నరవణే రాసిన పుస్తకంలోని వివరాలు. ఈ వివరాలను “ది కారవాన్” మ్యాగజైన్ ప్రచురించింది. పుస్తకంలోని సవివర అంశాలను రాహుల్ లోక్సభలో ప్రస్తావించటంతో, ప్రభుత్వ పక్షంలోని హోంమంత్రి అమిత్ షా, రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ విమర్శలకు వచ్చారు.
రాజ్ నాథ్ సింగ్ వ్యాఖ్యానించినట్లు, “రాహుల్ గాంధీ ఇప్పటివరకు ప్రచురించబడని పుస్తకం వివరాలపై ఎలా చర్చించగలరు?” అని ప్రశ్నిస్తూ, సభలో వాగ్వాదానికి కారణమయ్యారు. వీటికి ప్రతికూలంగా, రాహుల్ “సార్వజనికమైన అంశాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడం నా హక్కు” అని ప్రతిస్పందించారు. ఇది అధికార–ప్రతిపక్ష మధ్య తీవ్ర దుమారంను రేకెత్తించింది. ఈ ఘటనా క్రమం కేవలం పుస్తక ప్రకటన–ప్రసంగం వివాదం మాత్రమే కాదు, అది సరిహద్దు భద్రతా, కేంద్ర–ప్రతిపక్ష పరిమితుల, పబ్లిక్ చర్చా స్వేచ్ఛా అంశాలను కూడా స్పర్శిస్తోంది. గతంలో లద్దాఖ్–డోక్లాం పరిణామాలపై పలు ఫోరమ్లలో సవాళ్లు రప్పించబడినప్పటికీ, పార్లమెంట్ వేదికపై ఇదంతా ప్రత్యక్ష చర్చగా రాకపోవడం ఇదివరకు సామాన్యమని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.రాహుల్ గాంధీ ప్రధానంగా రెండు అంశాలను రేకెత్తించారు.
2020లో లద్దాఖ్–డోక్లాం పరిణామాల విశ్లేషణ – చైనా సైన్యం భారత్ సరిహద్దులో ప్రవేశించడంపై ఆర్మీ మాజీ చీఫ్ నరవణే వ్యాఖ్యలు.కేంద్రం, ముఖ్యంగా రక్షణ, హోం మంత్రిత్వ శాఖ చర్యలు, భవిష్యత్తులో వాటి ప్రభావం – ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడంలో పార్లమెంట్ లో ప్రతిపక్ష పాత్ర.రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగం తరువాత, ఆర్మీ, సైనిక సున్నిత అంశాలపై చర్చకు అధికార పక్షం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. రాజ్ నాథ్ సింగ్, అమిత్ షా లాంటి నేతలు పుస్తకంలో ప్రచురించని అంశాలను ప్రస్తావించడం అనుచితమని, భద్రతా పరిమితుల కోణం నుండి ఆరాంధకంగా స్థిరీకరించారు.
రాజకీయ వర్గాలు, మీడియా విశ్లేషణలు, పబ్లిక్ డిస్కర్షన్ చూసినప్పుడు, ఈ ఘటనలు భారతీయ రాజకీయాల్లో ప్రత్యక్ష–పరిమిత వాగ్వాదాల మధ్య సున్నితమైన లైన్, రాజకీయ హద్దులును గుర్తు చేస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.పార్లమెంట్ వేదికపై ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ చేసిన ప్రసంగం దేశవ్యాప్తంగా హాట్ డిబేట్గా మారింది. ముఖ్యంగా ఆయన ప్రస్తావించిన అంశం మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ ఎం.ఎం. నరవణే రాసిన “ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ” అనే పుస్తకానికి సంబంధించినది.
రాహుల్ గాంధీ వివరించినట్టుగా, 2020లో తూర్పు లద్దాఖ్లోని సరిహద్దుల దగ్గర చైనా సైన్యం, యుద్ధ ట్యాంకులు భారత భూభాగంలోకి చొరబడేందుకు ప్రయత్నించాయి. ఆ క్లిష్ట సమయంలో ఆర్మీ చీఫ్కి స్పష్టమైన ఆదేశాలు అందలేదు, చివరికి “మీకు నచ్చింది చేయండి” అని ప్రభుత్వం ఆయనకే బాధ్యత వదిలేసిందని, నరవణే తన పుస్తకంలో రాశారని రాహుల్ వివరించారు.రాహుల్ ప్రస్తావన సభలో సున్నితమైన భద్రతా అంశాలపై ప్రత్యక్ష చర్చకు దారితీసింది. అయితే, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా మరియు రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ తీవ్రంగా ఖండించారు. ముఖ్యమంత్రి అధికారుల వాదన ప్రకారం, “ఇంకా ప్రచురణ కాలేదు, ఇంకా పబ్లిష్ కాని పుస్తకంపై ప్రస్తావన ఎందుకు?” అని ప్రశ్నించారు.
రాహుల్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలపై రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్, హోంమంత్రి అమిత్ షా తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తూ అడ్డుకున్నారు. కేంద్ర హోదాదారుల వాదన ప్రకారం, నరవణే రాసిన పుస్తకం ప్రత్యక్షంగా పబ్లిష్ కాలేదు. ఇప్పటివరకు అది రక్షణ శాఖ సమీక్షణలోనే ఉంది. పార్లమెంట్ రూల్స్ ప్రకారం, అధికారికంగా విడుదల కాని, ప్రామాణికంగా ధృవీకరించబడని పుస్తకాల కోట్ చేయడం సభలో ప్రస్తావించడం సరికాదని ఆయనలు తెలిపారు.
అమిత్ షా, రాజ్నాథ్ సింగ్ వాదనలో, దేశ భద్రతకు సంబంధించిన సున్నితమైన అంశాలను ఆధారాలు లేకుండా ప్రస్తావించడం సమస్యగా ఉందని పేర్కొన్నారు. ఇది సాధారణ పార్లమెంట్ చర్చలకు భిన్నంగా, భద్రతా సున్నితత్వం, రూల్స్ పరిమితులుపై స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది.మ్యాగజైన్ ప్రకారం, 2020 ఆగస్ట్ 31న చైనాకు చెందిన పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ యుద్ధ ట్యాంకులు రేచిన్ లా పాస్ దగ్గరకు దూసుకొచ్చినప్పుడు నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులు, ఆ సమయంలో భారత రాజకీయ నాయకత్వం నుంచి తక్షణ ఆదేశాల కోసం ఆర్మీ చీఫ్ నిరీక్షించాల్సి రావడం, చివరికి నిర్ణయం సైనిక నిర్ణయంగానే మిగిలిపోయిందని వివరించారు.
రాహుల్ గాంధీ ఈ అంశాలను ప్రతిపక్ష నేతగా, 2020లో లద్దాఖ్ సరిహద్దులో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి పార్లమెంటులో ప్రస్తావించారు. అయితే, ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు సున్నితమైన భద్రతా అంశాలకు సంబంధించినవి కావడంతో, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా మరియు రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ తీవ్రంగా ఖండించారు. ముఖ్యంగా, నరవణే పుస్తకం అధికారికంగా ఇంకా పబ్లిష్ కాలేదని, ఇది రక్షణ శాఖ సమీక్షలోనే ఉందని, పార్లమెంట్ రూల్స్ ప్రకారం, ప్రామాణికంగా ధృవీకరించని పుస్తకంలోని అంశాలను సభలో ప్రస్తావించడం సరికాదని ప్రభుత్వం వాదించింది. అధికారం వర్గాలు, దేశ భద్రతకు సంబంధించి ఆధారాలు లేని సమాచారం ప్రస్తావించడం సమస్యగా ఉందని స్పష్టంచేశారు.
రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగం ఈ సందర్భంలో ప్రతిపక్ష–ప్రభుత్వ delicate balanceను ప్రతిబింబిస్తుంది. 2020లో లద్దాఖ్–డోక్లాం పరిణామాలు దేశ భద్రతా పరంగా సున్నితమైనవి. రాష్ట్ర-కేంద్ర పరిపాలనలో భద్రతా నిర్ణయాలు, ఆర్మీ ఆదేశాల అమలు, పబ్లిక్ డిస్కర్షన్ మధ్య సమతౌల్యం అవసరం.రాహుల్ గాంధీ ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా, సైనిక నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న రాజకీయ పరిణామాలను ప్రస్తావిస్తూ, ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ, అధికార పక్షం పార్లమెంట్ రూల్స్, భద్రతా పరిమితులును పాటించాల్సిన అవసరం ఉన్నదని గుర్తు చేసింది.
సాధారణంగా, మాజీ సైనికాధికారులు తమ సర్వీస్ అనుభవాలను పుస్తకాల్లో వర్ణించేటప్పుడు కొన్ని చట్టపరమైన నిబంధనలు, భద్రతా పరిమితులు పాటించాల్సి ఉంటుంది. పుస్తకంలోని sensitive content, ఇంకా అధికారిక సమీక్షలో ఉన్న అంశాలను ప్రస్తావించడం వివాదానికి కారణమవుతుంది.జనరల్ నరవణే తన పుస్తకంలో 2020లో లద్దాక్ సరిహద్దులో చైనా సైన్యం ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించిన సంఘటనలను వివరించారు. ముఖ్యంగా ఆగస్ట్ 31, 2020 రాత్రి పరిస్థితి అత్యంత ఉద్రిక్తంగా ఉన్నట్టు, యుద్ధం తలెత్తే అవకాశాలు ఉన్నట్టు, భారత సైన్యం దీటుగా స్పందించిందని ఆయన తెలిపారు. ఈ అంశాలు “ది కారవాన్” మ్యాగజైన్ ఆర్టికల్లో కూడా ప్రచురితమయ్యాయి.
రాహుల్ గాంధీ పార్లమెంటులో ఈ విషయాలను ప్రస్తావిస్తూ, రాజకీయ నాయకత్వం, సైనిక ప్రతిస్పందన, భద్రతా పరిస్థితులపై అవగాహన కల్పించాలని ప్రయత్నించారు. అయితే, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా మరియు రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ రాహుల్ వ్యాఖ్యలను తీవ్రంగా ఖండించారు. వారి వాదన ప్రకారం, నరవణే పుస్తకం ఇంకా అధికారికంగా పబ్లిష్ కాలేదని, ఇంకా రక్షణ శాఖ సమీక్షలో ఉన్నందున, పార్లమెంట్లో ప్రస్తావించడం సరిగా లేదని చెప్పారు.
2020 ఆగస్ట్ 31న రాత్రి 8 గంటల సమయంలో చైనీస్ యుద్ధ ట్యాంకులు భారత సరిహద్దుల వైపు దూసుకొచ్చిన ఘటనను వివరించారు. ఆ సమయంలో భారత సైన్యం ఒక రౌండ్ కాల్పులు జరిపి ట్యాంకులని ఆపడానికి ప్రయత్నించిందని, అయినప్పటికీ పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ ట్యాంకులు ముందుకే వస్తున్నాయనే పరిస్థితి నెలకొన్నదని ఆయన స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.
అయితే, ఈ ఉద్రిక్త పరిస్థితిలో జనరల్ నరవణే తాను తీసుకోవాల్సిన చర్యలను నిర్ణయించుకునేందుకు రాజకీయ నాయకత్వానికి, మిలటరీ పెద్దలకు ఫోన్లు చేశారు. రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్, ఎన్ఎస్ఏ అజిత్ ధోవల్, సీడీఎస్ బిపిన్ రావత్, విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్కు తన ఫోన్లు చేరాయని, సమయం గడిచే కొద్దీ ట్యాంకులు సరిహద్దుకు దగ్గరగా వస్తున్నందున స్పష్టమైన ఆదేశాలు కావాలన్నారు.
జనరల్ నరవణే పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు, ఆ రాత్రి 9 గంటల 25 నిమిషాలకు మరోసారి రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్కు ఫోన్ చేసి, “తానేం చేయాలి? నాకు మీరిచ్చే ఆదేశాలేంటి?” అని అడిగిన ఘట్టాన్ని. ఈ వివరాలు, రాబోయే సైనిక నిర్ణయాలు, రాజకీయ బాధ్యతలు, భద్రతా పరిమితులు మధ్య ఉన్న delicate balanceను చూపిస్తున్నాయి.కేంద్రం మాత్రం ఈ వాదనను ఖండిస్తోంది. రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ మరియు హోంమంత్రి అమిత్ షా సభలోనే రాహుల్ వ్యాఖ్యలను అడ్డుకున్నారు. కారణంగా,ఆ పుస్తకం అధికారికంగా పబ్లిష్ కాలేదు. రక్షణ శాఖ సమీక్షలో ఉంది.ఇంకా పబ్లిష్ కాని పుస్తకంలోని అంశాలను ప్రస్తావించడం పార్లమెంట్ రూల్స్ కు విరుద్ధంగా పేర్కొన్నారు.
సరిహద్దు వ్యవహారాలు అత్యంత రహస్యంగా ఉంచాల్సినవి.ఈ సమాచారాన్ని రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వాడటం సైన్యం నైతిక స్థైర్యానికి ప్రతికూలం.కేంద్ర వాదన ప్రకారం, చైనా చొరబాట్లను చేయడం లేదా అధికారిక రిపోర్ట్లలో లేకపోయిన అంశాలను ప్రస్తావించడం ద్వారా సైనిక నిర్ణయాలను అడ్డుపడటమే కాక, దేశ భద్రతపై కూడా దుష్ప్రభావం పడుతుంది.
రాహుల్ గాంధీ పార్లమెంట్లో ప్రస్తావించిన పుస్తకం ఇంకా పబ్లిష్ కాని Draft అని, మిగతా సైనిక, మిలిటరీ పద్ధతులు ప్రకారం ఆర్డినరీ సర్వీస్ నిబంధనలు పాటించాల్సిన పుస్తకం అని కేంద్రం వివరిస్తోంది. అయినప్పటికీ, రాహుల్ వాదన ప్రకారం, ఆ ఘట్టంలో భారత ప్రభుత్వం ఏ విధమైన తక్షణ చర్యలు తీసుకోలేకపోయిందని పుస్తకం ఆధారంగా చూపిస్తున్నారట.
వాస్తవానికి, చైనా–భారత్ సరిహద్దులో ఈ సంఘటనలపై సైనిక–రాజకీయ సమన్వయం, నిర్ణయ ప్రక్రియల పరిమితులను రాహుల్ ప్రస్తావిస్తూ, ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడమే లక్ష్యం అని ఆయన వాదిస్తున్నారు. కానీ, కేంద్రం దానిని రహస్య సమాచారం లీక్గా, సైనిక పరిస్థితిని రాజకీయ లబ్ధి కోసం ఉపయోగిస్తున్నట్లు చూస్తోంది.
